Dalawang sagot sa isang sudoku

DALAWANG SAGOT SA ISANG SUDOKU

ilang beses ko nang nakaenkwentro

dalawang sagot sa isang sudoku

doon nga'y salitan ang dos at otso

parehong tama kapag binuo mo

ganyang sudoku ay bihira naman

pagkat madalas, sagot ay isa lang

kaya natutuwa akong pagmasdan

at pagsusuri'y binalik-balikan

blangko sa litrato'y pagmasdan mo na

nasa pang-apat at panglimang linya

ilagay mo man ang otso sa una

numero dos naman sa pangalawa

subukan mong salitan ang otso't dos

alinman sa dalawa'y di ka kapos

tiyak sudoku'y iyong matatapos

at makikitang tama iyong lubos

- gregoriovbituinjr.

02.14.2025

* sudoku mula sa pahayagang Pang-Masa, Pebrero 13, 2025, p.7

Pusong gising

PUSONG GISING

anibersaryo ng unang kasal

binasbasan ng meyor ng Tanay

pampitong taon, ganyan katagal

sumpa'y magsasama habambuhay

nananatiling gising ang puso

at patuloy itong sumusuyo

tila puso'y kapara ng ginto

na pag-ibig ay di maglalaho

sa Araw ng mga Puso noon

nang dalawang puso'y sumang-ayon

na bigkisin sa iisang layon

ang pagsasama hanggang maglaon

anumang suliraning dumating

ang iwing puso'y di mahihimbing

araw man o gabi, pusong gising

itong patuloy na maglalambing

- gregoriovbituinjr.

02.14.2025

Pusang antok

PUSANG ANTOK

madaling araw na, iidlip na

aba'y malapit nang mag-umaga

sa kompyuter pa'y tipa ng tipa

ang alaga'y antok ding talaga

nariritong kami'y naghihikab

tandang dapat matulog nang ganap

nang tahiin ang mga pangarap

na sa diwa't puso'y nag-aalab

si alaga'y aking pinagmasdan

na malaking karton ang higaan

ano kaya kung siya'y bidyuhan

artista siyang muli pag ganyan

mamaya, alarm clock na'y tutunog

habang nadarama na ang hamog

buti pa'y pumikit na't matulog

may tula na namang ihahandog

- gregoriovbituinjr.

02.14.2025

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://fb.watch/xK0bhCr-1W/ 

Lasi

LASI

Tatlumpu Pahalang, ang tanong:

Pagtastas ng dahon sa buto

katanungang animo'y bugtong

pababa muna'y sinagot ko

LASI ang sagot na lumabas

sa diksyunaryo ay tiningnan

anong kahulugang nawatas

ano bang nakasaad diyan

uri ng kabibe rin pala

balakubak sa medisina

pagbiyak sa kahoy o tabla

gilagid sa anatomiya

tila malapit ang tanong sa

ikatlong kahulugan niyon:

pagbiyak sa kahoy o tabla

doon sa pagtastas ng dahon

bagamat magkaibang sadya

dagdag kaalaman sa diwa

kaya natanto kong salita

ay gagamitin sa pagkatha

- gregoriovbituinjr.

02.13.2025

* palaisipan mula sa pahayagang Abante, Pebrero 9, 2025, p.7

* sanggunian: UP Diksiyonaryong Filipino, p.681

Pagbabasa sa madaling araw

PAGBABASA SA MADALING ARAW

naalimpungatan akong sadya

nang may kumaluskos sa kusina

tila ba naglalaro ang daga

mula sa labas, nasok ang pusa

at di na rin ako nakatulog

pagkat nawala na rin ang antok

sa pagbabasa na lang uminog

ang mundo kong puno ng pagsubok

hanggang aklat ay aking nagalaw

nagbasa na sa madaling araw

libro na ang aking kaulayaw

dito'y may pag-asang natatanaw

ngunit nais ko pa ring umidlip

upang ituloy ang panaginip

kung saan ako'y may sinasagip

na sa tren ay muntik nang mahagip

- gregoriovbituinjr.

02.13.2025

Depresyon

DEPRESYON

mula ikatatlumpu't siyam na palapag

nang limampung anyos na babae'y lumundag

marahil sa problema'y di napapanatag

kaya nagawa nga iyon, kahabag-habag

sa kalooban niya'y may problemang bitbit?

agad tinapos ang buhay sa isang saglit

ngunit may Mental Health Act na tayo, subalit

mayroon pa ring nagpapatiwakal, bakit

hanggang narinig na lang ng gwardyang naroon

ang lagabog ng katawan ng babaeng iyon

paano ba mababatid kung may depresyon

ang isang tao upang tayo'y makatugon

sapat ba ang Mental Health Act na ating batas

upang dalahin nila'y magkaroong lunas

upang kanilang suliranin ay malutas

upang ang sarili nila'y di inuutas

- gregoriovbituinjr.

02.12.2025

* ulat mula sa pahayagang Pang-Masa, Pebrero 7, 2025, tampok na balita (headline) at pahina 2

* Republic Act No. 11036 - An Act Establishing a National Mental Health Policy for the Purpose of Enhancing the Delivery of Integrated Mental Health Services, na mas kilala ring Mental Health Act of 2018

Tula'y tulay

TULA'Y TULAY

tula'y tulay ko sa manggagawa

tulang kinatha ukol sa dukha

tula upang umugnay sa madla

kaya naritong nagmamakata

dito natagpuan ang pag-ibig

taludtod at saknong ang kaniig

kinatha'y nilupak at pinipig

kahit nakatihaya sa banig

tahakin ma'y pitong kabundukan

maging madawag na kagubatan

nasa lansangan man o piitan

kakatha't kakatha pa rin naman

tula'y aking tulay sa daigdig

bibigyang boses ang walang tinig

kuhila't burgesya'y inuusig

na hustisya ang pinandidilig

- gregoriovbituinjr.

02.12.2025

Larga masa

LARGA MASA

dapat matibay ang larga masa

upang mapanatag ang titira

sa tahanang itinayo nila

lumindol man, di madidisgrasya

ayon sa isang diksiyonaryo:

larga masa'y pinaghalong sukat

na dami ng buhangin, semento, 

graba't tubig, nang lalong tumibay

ang gusali't bahay na tinayo

o tulay at lansangang daanan

matibay pala ang larga masa

di lang ito para sa konstruksyon

pag lumarga ang mulat na masa

tutunguhin nila'y rebolusyon

may matibay na pagkakaisa

matatag na prinsipyo't pundasyon

tara, masa, tayo nang lumarga

baguhin ang bulok na sistema

ibagsak ang gahamang burgesya,

oligarkiya at dinastiya!

- gregoriovbituinjr.

02.12.2025

* larga masa - mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, p.680

Karahasan

KARAHASAN

pulos karahasan ang laman ng balita

Grade 8 na nakipag-break, sinaksak ng Grade 10

sinaksak ng ex ni misis ang kanyang mister

isang tatay ang sinuntok ng anak, patay

taas-singil sa kuryente, pahirap sadya

pawang karahasan ang bumungad na ulat

lalong malala ang pananaksak ng kapwa

sariling ama'y di na ginalang ng anak

presyo ng kuryente'y pahirap na sa madla

matitinding karahasan ang nababasa

selos ba't init ng ulo kaya nanaksak

bakit pinili nilang kapwa'y mapahamak

presyo ng kuryente'y karahasang palasak

ramdam ng masa'y pinagagapang sa lusak

upang bayaran ang kuryente'y nasisindak

pawang mental health problem ba ang pandarahas

na ang di kayang emosyon ay nang-uutas

ng kapwa imbes pag-usapan nang parehas

gayong problema nila'y dapat nilulutas

kung ganyan, di sapat ang Mental Health na batas

- gregoriovbituinjr.

02.12.2025

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Pebrero 12, 2025, tampok na balita (headline) at pahina 2

* Republic Act No. 11036 - An Act Establishing a National Mental Health Policy for the Purpose of Enhancing the Delivery of Integrated Mental Health Services, na mas kilala ring Mental Health Act of 2018

Tama ang ginawa ni Heart

TAMA ANG GINAWA NI HEART

binigyan daw ni Alden ng bulaklak si Heart
nagpapahiwatig ng pag-ibig si Alden?
aba'y bakit gayon? may asawa na si Heart
akala ko ba'y mayroon na siyang Kathryn?

mabuti na lang, maganda ang sagot ni Heart
na relasyon sa kanyang asawa'y mabuti
simple lamang ang tinugon kay Alden ni Heart:
ibigay mo na lang 'yan sa ibang babae

tingin ba ni Alden, siya'y makakaisa
mapapaibig si Heart dahil siya'y pogi
dahil pambansang bae, si Heart ay makukuha
sagot ng ginang: naghuhumindig na hindi!

batid ni Heart ang wasto niyang kalalagyan
sapagkat di siya babaeng kaladkarin
siya'y matino, tapat, may pinag-aralan
at may mister siyang dapat pakamahalin

- gregoriovbituinjr.
02.11.2025

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Pebrero 11, 2025, p.7

Ingat sa 'hospital bill scam'

INGAT SA 'HOSPITAL BILL SCAM'

mabuti't di kami na-scam sa ospital

nang naroon pa kami ng asawang mahal

ng apatnapu't siyam na araw, kaytagal

buti't di naloko ng scam na kriminal

ingat po sa bagong modus, O, kababayan

magti-text sa pasyente upang mabayaran

ang bill, inengganyong makaka-discount naman

kapag nagbayad daw ang pasyente sa online

pag nabayaran, maglalahong parang bula

padala sa e-wallet, natangay nang sadya

pati kausap ay tuluyan ding nawala

sa ganyang modus, pinag-iingat ang madla

labingsiyam na pala ang dito'y nadale

huli'y nangyari sa ospital sa Makati

pa'no nabatid ang detalye ng pasyente

sinong mga kasabwat na dapat mahuli

- gregoriovbituinjr.

02.11.2025

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Pebrero 11, 2025, tampok na balita (headline) at pahina 2

Basa-nilay

BASA-NILAY

hatinggabi, pusikit ang karimlan

kayrami pa ring napagninilayan

nais nang magpahinga ng isipan

alalahani'y makakatulugan

ngunit madalas, nagbabasa muna

ng dyaryo, libro't isyung may halaga

nagbabakasakaling may pag-asa

ang masang talagang nakikibaka

bago matulog, magninilay-nilay

sa isang isyu ba'y anong palagay

pag naghikab ay tutulog nang tunay

nang bukas, masa'y muling makaugnay

isyung sa diwa'y nakakakiliti

ay sadyang inaaral, sinusuri

kung ramdam ng masang isyu'y masidhi

kumilos kita't alamin ang sanhi

- gregoriovbituinjr.

02.10.2025

Paglalaba

PAGLALABA

matapos ang misyong pampulitika

bilang isang pultaym na aktibista

gawaing bahay naman, maglalaba

ng maruruming damit ng pamilya

ganyan lang ang buhay ng isang pultaym

may pampulitikal at pantahanan

matapos na makipagtalakayan

sa masa, sunod naman ay labahan

kukusutin ang maruming kuwelyo,

kilikili't malibag na pundiyo

aktibista'y isa ring labandero

makata'y naglalaba ring totoo

habang naglalaba ay naninilay

ang samutsaring isyu't bagay-bagay

matapos banlawan ay isasampay

at bukas, sa masa'y muling uugnay

- gregoriovbituinjr.

02.10.2025

Isaaklat na ang mga kinathang tula

ISAAKLAT NA ANG MGA KINATHANG TULA

ako ba'y isinilang upang magmakata

upang araw gabi'y kumatha nang kumatha

upang anumang nanilay ay itutula

kahit madalas nakatunganga't tulala

natanto kong ang pagtunganga'y trabaho rin

tititig sa malayo, sa langit, sa dilim

inuunawa anumang naroong lihim

na nais tuklasin kahit na may panimdim

minsan, sa pagtunganga'y may nadadalumat

paksang pag napagtanto'y agad isusulat

nagbabakasakaling ang masa'y mamulat

tungong pantay na lipunang kanyang nasipat

walang pera sa tula kung paisa-isa

subalit kung isasaaklat, may halaga

tipunin na ang mga tulang nakatha na

aklat na nalathala, sa madla'y ibenta

- gregoriovbituinjr.

02.09.2025

Ang maskot pala'y wisit

ANG MASKOT PALA'Y WISIT

salitang MASKOT pala ay WISIT

kung ang pangalan ng maskot ay BU

ngalan ng dula: si BU, ang WISIT

paumanhin sa bagong pauso

ako nga'y napaisip sa tanong

sa Dalawampu't Anim Pababa

ang maskot ay tulad ni Pong Pagong,

o ni Kikong Matsing, ni Mang Muta

mabuti't ako'y may diksyunaryo

at sinangguni ano ang MASKOT

WISIT ang ibang salita nito

kaya krosword na'y aking nasagot

buti't nabatid ang kahulugan

upang magamit ko sa pagkatha

isa itong dagdag kaalaman

para sa mga kwento ko't tula

- gregoriovbituinjr.

02.09.2025

* krosword mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Pebrero 9, 2025, p.10

* mula sa UP Diksiyonaryong Filipino: maskot, pahina 766; wisit, pahina 1337

Kakasuhan dahil sa P241B singit sa badyet

KAKASUHAN DAHIL SA P241B SINGIT SA BADYET

singit sa badyet ng pamahalaan

ay matagal na ring usap-usapan

blangkong badyet umano'y tinapalan

kaya heto mayroon nang kakasuhan

two hundred forty one billion pesos na

ang siningit ng mga kongresista

anang ulat, nang ito'y mabisita

kaya tama lang tao'y magprotesta

sigaw nga: Mandarambong, Panagutin!

Mandarayang Kongresista, Singilin!

ang twenty twenty five budget, alisin!

dinastiyang pulitikal, durugin!

ito'y pinakamasahol daw na badyet

na may mga blangko't kayraming singit

pang-ayuda't pang-eleksyon, pinuslit?

O, Bayan, di ka pa ba magagalit!

- gregoriovbituinjr.

02.09.2025

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Pebrero 9, 2025, tampok na balita (headline) at pahina 2

Walang tibay ang gawang balasubas

WALANG TIBAY ANG GAWANG BALASUBAS

sementadong flood control project, dumausdos

gumuho sa walang hintong buhos ng ulan

magkanong pera ng bayang dito'y ginastos

kontratista pala nito'y di nasilayan

bakit ba walang tibay ang ginawang ito

ilang mason ang naglinaw nang kausapin

di kumapit ang semento, kulang sa bato

di type A o type B ang mixing ng buhangin

proyekto'y tinipid? o kaya'y kinurakot?

kaya flood control project ay bumigay agad

sinong responsable? sinong dapat managot?

ilang milyong piso ang dito'y kinulimbat?

anang ulat, pagkakagawa'y balasubas

ilang lokal na kontratista pa'y blacklisted

apatnapu't siyam na metro ang nalagas

nalusaw na milyones sa bayan pa'y hatid

- gregoriovbituinjr.

02.08.2025

* ulat mula sa pahayagang Abante Tonite, Pebrero 8, 2025, p.3

Isang kahig, isang tuka

ISANG KAHIG, ISANG TUKA

tulad daw ng manok / ang buhay ng dukha

pagkat sila'y isang / kahig, isang tuka

sa bawat pagkilos / ay kakaing sadya

pag di nagtrabaho, / pagkain ay wala

parirala itong / palasak sa bayan

upang ilarawan / yaong karukhaan

maagang gigising / at paghahandaan

ang isang araw na / lalamnan ang tiyan

kaya tinatawag / silang mahihirap

ng tusong burgesyang / pawang mapagpanggap

sangkahig, santuka'y / wala raw pangarap

mga maralitang / walang lumilingap

bawat kinikita'y / para sa pagkain

di sa luho, gamit, / o anupaman din

bawat pagkahig mo'y / pang-ngayong pagkain

wala para bukas / at kakahig pa rin

- gregoriovbituinjr.

02.08.2025

* komiks mula sa pahayagang Pang-Masa, Pebrero 6, 2025, p.7

Sinagasaan? Di nasagasaan?

SINAGASAAN? DI NASAGASAAN?

kaybigat ng ulat sa pahayagan:

ang "Traffic enforcer sinagasaan

sa busway", rider pa ang suspek diyan

sinagasaan! di nasagasaan!

ibig sabihin, iyon na'y sinadya

bakit traffic enforcer kinawawa?

galit ba sa kanya ang nanagasa?

gustong makatakas ng walanghiya?

naiinis sa trapik, naburyong na?

may matinding mental health problem siya?

mabigat na problema'y dala-dala?

nang dumaan sa bawal na kalsada?

nawalan ng preno, ayon sa rider

kaya nadale ang traffic enforcer

nang makapunta ng bike lane ang rider

ay nakabangga pa ng isang biker

enforcer ay nanakit na ang braso

at likod, nasa ospital na ito

rider nama'y sasampahan ng kaso

ng hit-and-run, tiyak na kalaboso

- gregoriovbituinjr.

02.08.2025

* ulat mula sa pahayagang Abante Tonite, Pebrero 8, 2025, tampok na balita (headline) at pahina 2

Kwento ng kwento

KWENTO NG KWENTO

talagang pinaghuhusayan ko

ang pagkatha ng maikling kwento

nagbabakasakali lang ako

na makatha ang nobelang plano

simulan muna sa kwentong munti

subukan ang pabula o dagli

paksa ko'y kontrabida ang hari

at bayani'y yaong aping uri

batay sa dinanas bilang tibak

at sa mga gumapang sa lusak

ideya't isyu nga'y tambak-tambak

di mauubos ang bala't pitak

basta ako'y katha lang ng katha

diwa'y sinasanay sa paglikha

balang araw, nobelang inakda

sa taumbayan mananariwa

- gregoriovbituinjr.

02.07.2025