Planetang Biyo, ipinangalan sa Pinay na gurô

PLANETANG BIYO, IPINANGALAN SA PINAY NA GURÔ

‎

‎ang Florian main-belt asteroid 13241 Biyo 

‎na nadiskubre ng LINEAR sa Lincoln Lab's ETS

‎ay ipinangalan kay Guro Dr. Josette Biyo

‎ng Philippine Science High School System (PSHSS)

‎

‎karangalan nang ipangalan sa isang planeta

‎ang gurong mahusay, biyolohista, siyentista

‎ganito'y pambihirang pagkakataon talaga

‎dangal ng lahi, sadyang dapat pagpugayan siya

‎

‎siya'y ipinanganak sa Janiuay, Iloilo

‎at nakatapos sa UP Visayas sa Miag-ao

‎ng Bachelor's Degree in Biological Sciences

‎tinanggap pa'y maraming award sa larang ng agham

‎

‎kay Dr. Josette Biyo, taasnoong pagpupugay!

‎ang iyong mga naiambag ay malaking bagay

‎para sa bansa't estudyanteng tinuruang tunay

‎salamat po, Dr. Biyo, mabuhay ka! MABUHAY!

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.25.2026

‎

‎* ulat mulâ sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Pebrero 10, 2026, p. 5

* dagdag na datos mula sa Wikipedia

Awit sa laki sa layaw

AWIT SA LAKI SA LAYAW

‎

‎ayon kay Mike Hanopol

‎"laki sa layaw, laki sa layaw, Jeproks"

‎sabi naman ni Balagtas

‎"Ang laki sa layaw, karaniwa'y hubad

‎sa bait at muni't sa hatol ay salat"

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.24.2026

* mapapanood ang munting bidyo sa kawing na:

https://www.facebook.com/share/v/1KG9TztLid/ 

Pebrero at Marso

‎PEBRERO AT MARSO

‎

‎sa pagsulpot ng Pebrero

‎nabubuhay na lang ako

‎sa pagbebenta ng libro

‎gutom na kung wala ito

‎

‎ngayong Marso, gayon pa rin

‎kakilala'y aalukin

‎upang aking libro'y bilhin

‎nang may pambiling pagkain

‎

‎bagong pagkakakitaan

‎na ang kinakailangan

‎habang tuloy ang tulaan

‎anupaman ang pagitan

‎

‎kayhirap nang nag-iisa

‎bagamat kasama'y masa

‎walang magpayong maganda

‎sa tulad kong biyudo na

‎

‎gayon din kayâ sa Abril

‎na búhay na'y sinisikil

‎kaypayat na't walang bilbil

‎karapata'y nasusupil

‎

‎kapalaran ma'y kay-ilap

‎ang solo'y di nililingap

‎sana ako'y makahanap

‎ng pagkakitaang ganap

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.23.2026

Sa lugar-lagdaan

‎SA LUGAR-LAGDAAN

‎

‎balang araw ay uupo rin ako

‎sa lugar-lagdaan ng mga libro

‎naming sinulat, nobelang totoo

‎o kaya'y ng tula't maikling kwento

‎

‎hindi naman masamâ ang mangarap

‎na tilà pinaghehele sa ulap

‎lalo na't búhay ko'y aandap-andap

‎pagkat walang sinumang lumilingap

‎

‎sana'y mabigyan ng pagkakataon

‎ang kagaya kong makatang may layon

‎upang kapwa ko dukha'y magsibangon

‎laban sa sistemang bulok na iyon

‎

‎patuloy lamang ako sa pagkathâ

‎ng kwento't tulâ sa obrero't dukhâ

‎sa lugar-lagdaan uupong sadyâ

‎bilang isang natatanging may-akdâ

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.23.2026

‎

‎* litrato kuha sa Philippine Book Festival 2026, sa Megatrade Hall ng SM Megamall, Marso 14, 2026

Awit sa problemado

       

AWIT SA PROBLEMADO

‎

‎inawit noon ni Ka Freddie:

"‎tawanan mo ang 'yong problema"

‎sabi ko, huwag lang tawanan

‎suriin, buong kalagayan

‎lutasin mo ang 'yong problema

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.23.2026

* mapapanood ang munting bidyo sa kawing na: 

https://www.facebook.com/share/v/189BEkaMe8/ 

Muthalà

            

MUTHALÀ

‎

‎nagninilay akong nakatutungà

‎pinagmamasdan ang mga muthalà

‎habang aking kinakatha sa diwà

‎ang luhang di masabi niring dilà

‎

‎pawang unos sa búhay ang dumating

‎nadarama pa rin ang paninimdim

‎pag madaling araw ay nagigising

‎pag umaga na'y walang naglalambing

‎

‎ninilay sa katanghaliang tapat

‎habang yaong muthala'y kalat-kalat

‎badyang walang unos sa hinaharap

‎tila baga langit ang nangungusap

‎

‎maipagtatanggol ang karapatan

‎makata'y nasa rali sa lansangan

‎may muthalà sa sawing kapalaran 

‎bawat sulirani'y may kalutasan 

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.23.2026

‎

‎* muthalà - kalat-kalat na maninipis na ulap, mula sa Diksiyonaryong Adarna, p.612

Mula sa radio: Remember Someone Today

             

‎MULA SA RADYO: REMEMBER SOMEONE TODAY

‎

‎kaysarap pakinggan ng musika

‎ng pagsintang may inaalala

‎sa radyo lalo na't sasabihin:

‎"Remember someone today" na bilin

‎

‎sino pa ba ang nagugunitâ

‎ng taring na biyudong makatâ

‎kundi ang kanyang itinatangi

‎at sanhi ng kanyang mga hikbi

‎

‎kaygagandang awit ng pag-ibig

‎animo pagsinta'y di malupig

‎ng anumang panganib at hirap

‎ng loob na madalas malasap

‎

‎salamat sa gayong mga tugtog

‎na tila sa sinta'y inihandog

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.22.2026

‎

‎* mula sa istasyong 96.3 Easy Rock

* mapapanood ang munting bidyo sa kawing na: https://www.facebook.com/share/v/1BGVkrqqrx/ 

Pagbabakasakali ngunit sulit

         

PAGBABAKASAKALI NGUNIT SULIT

‎

‎kayrami kong natutunan sa Printbiz

‎para sa akin ay sulit na sulit

‎nais kong natutunan ko'y magamit

‎sana dito'y di ako magmintis

‎

‎di sapat ang aking napagbentahan

‎ng mumunti kong libro ng tulaan

‎dapat may dagdag na pagkakitaan

‎sa Printbiz ay nagbakasakali lang

‎

‎ngunit sulit pagkat ako'y natuto

‎upang ang buhay ay muling tumakbo

‎pasasalamat ang tanging alay ko

‎pagkat may pagkakakitaang bago

‎

‎maraming salamat at pagpupugay

‎sa Printbiz, mga mentor ay kayhusay

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.22.2026

Halina't magtulawitan

    

HALINA'T MAGTULAWITAN

‎

‎ang makatang may luha't pag-asa

‎nangangarap maging manganganta

‎kaya tinitipa sa gitara

‎ang tulang ngayon ay tulawit na

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.21.2026

‎

‎* tulawit - pinagsamang tulâ at awit o tulang inaawit

* mapapanood ang munting bidyo sa kawing na:

https://www.facebook.com/share/v/1CWS4aj567/ 

Palakingkingan

PALAKINGKINGAN

‎

‎kung ang hinliliit ay kalingkingan

‎hinlalato pala'y palakingkingan

habang may daliring palasinsingan

‎

‎may salitang madalas di magamit

ang palakingkingan ay parang pilit

palasinsingan sa kasal malimit

‎

‎mabuti na rin at nabatid iyon

‎na para sa mga makata'y misyon

‎at para sa tugmaang nilalayon

‎

‎anumang tawag, daliri'y may silbi

‎tulad ng hintuturo't hinlalaki

‎pagtipa sa selpon, kompyuter, busy

‎

‎di man pamilyar ang ilang salitâ

‎mabuti't nabatid ang bago't lumà

‎bago sa akin, batid ng matandâ

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.21.2026 (World Poetry Day)

‎

‎* mulâ sa Diksiyonaryong Adarna, pahina 674

Nilay sa digmâ

NILAY SA DIGMÂ

‎

‎nananakop na ang imperyalistang bansâ

upang langis at yaman ng iba'y agawin

‎para sa kanilang pansariling interes

‎nag-iimbento ng rason upang mandigmâ

‎

‎una nilang inatake ang Venezuela

‎nagbantang isusunod ang Cuba at Greenland

‎biglang-bigla'y inatake nila ang Iran

‎at ibang alyadong bansa'y niyayakag pa

‎

‎armas pandigma ang pangunahing produkto

‎na pag walang digmaan ay walang bibili

‎imperyalista'y may silbi lang sa sarili

‎subalit panggulo pag nandigmâ na ito

‎

‎wakasan ang gerang walang silbi sa atin

‎kundi kapritso lang ng makapangyarihan

‎tuunan ang pag-unlad at kapayapaan

‎anumang tinanim ang siyang aanihin

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.21.2026

‎

‎* mga litrato mulâ sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Marso 2, 2026, tampok na balità (headline) at pahina 2

Ngayong World Poetry Day 2026

NGAYONG WORLD POETRY DAY 2026

‎

‎tumatagaktak man / ang pawis sa noo

‎nilalakad ko ma'y / kilo-kilometro

‎patuloy ang nilay / sa kalsada't kwarto

‎kathâ ng makata'y / regalo sa mundo

‎

‎idolo ko sina / Batute't Balagtas

‎mga kathâ nila / sa diwa'y kumatas

‎Sa Dakong Silangan, / bansang Pilipinas

‎Florante at Laura'y / binasa't nawatas

‎

‎nariyan din sina / Percy Bysshe Shelley,

‎‎John Keats, Arthur Rimbaud, / Neruda, Tagore

‎Cirilo Bautista, / Natsume Sōseki,

‎Glen Sales, Teofilo / Cid, Romalyn Ante

‎Bucaneg, Almario, / Gemino H. Abad,

‎Lumbera, Collantes, / Dimalanta, Gullas,

‎Joel Malabanan, / Danilo C. Diaz,

‎Emmanuel Lacaba, / at Maningning Miclat

‎

‎papel ko man lagi'y / makatâ ng masa

‎pagkat tumutulâ / sa rali't kalsada

‎sa tugma't sukat ma'y / nakabartolina

‎pinag-iigihan / ang tulâ tuwina

‎

‎sa mga higante / sa larang ng tulâ

‎ako'y nagpupugay / sa inyong nagawâ 

‎ngayong Daigdigang / Araw ng Pagtulâ

‎mabuhay! Mabuhay / ang bawat makatâ!

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.21.2026

Munglô, muól at muóy

MUNGLÔ, MUÓL, AT MUÓY

‎

‎ano kaya sa Ingles ang munglô?

‎sa medisina, ang kahulugan

‎ay paninilaw bunga ng sakit

‎tulad ng Gilbert syndrome, cirrhosis

‎

‎sa Zoolohiya ay natukoy

‎kung ano yaong muól at muóy

‎ang muól ay usang nalagasan

‎ng sungay sa sakit, katandaan

‎

‎kung ang muóy ay babaeng kúto

‎kuyumad ay maliit na kúto

‎at ang lisâ ay itlog ng kúto

‎ano naman ang lalaking kutó?

‎

‎tatlong salitang bago o lumà

‎bago sa akin, lumang salitâ

‎na nasaliksik ko nang di sadyâ

‎na mabuting gamitin sa tulâ

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.21.2026 (World Poetry Day)

‎

* litrato mula sa Diksiyonaryong Adarna, p.610

Hubad kong isip

‎HUBAD KONG ISIP

‎

‎animo'y makatâ ang lumikhâ

‎ng krosword na aking nasagutan

‎"Hubad kong isip", nakatutuwâ

‎tingni ang Labing-isa Pahalang

‎

‎kahulugan pala'y inosente

‎o batang di nasagpang ng leyon

‎at di kinakanti ng salbahe

‎ako sa sarili'y napabulong:

‎

‎"katalamitam ko sa pag-idlip

‎ang naroong magandang diwatà

‎di mawari ng hubad kong isip

‎sa harap niya ako'y tulalâ"

‎

‎lumikha ng krosword ba'y tulad ko?

‎makatang walâ sa toreng garing?

‎sinalita'y kaygandang totoo

‎ang hubad kong isip ay nagising

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.20.2026

‎

‎* palaisipan mulâ sa pahayagang Pang-Masa, Enero 6, 2026, p.7

Awit sa karapatan

AWIT SA KARAPATAN

‎

‎UDHR - Universal Declaration of Human Rights

‎

‎ayon sa UDHR, Artikulo Uno

‎pantay, may dignidad at karapatan tayo

‎sinuman, pulubi, donya, lahat ng tao

‎karapatang pantao'y dapat irespeto

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.20.2026

* mapapanood ang munting bidyo sa kawing na: 

https://web.facebook.com/share/v/1EWibYTgJx/ 

Sa ika-12 Black Friday Protest ng 2026

SA IKA-12 BLACK FRIDAY PROTEST NG 2026

‎

‎patuloy lang tayo tuwing Biyernes

‎sa paglulunsad ng Black Friday Protest

‎saan man maganap, itim ang bihis

‎sa pangangalampag, di magmimintis

‎

‎wakasan na iyang mga digmaang

‎para sa pansariling kapakanan

‎ng mga nanggigiyerang kawatan

‎sugo ng kapitalismong gahaman

‎

‎dinidigma ang tahimik na bansâ

‎upang langis nito'y agawing sadyâ

‎ng imperyalistang Kano't kuhilà

‎na talaga namang kasumpâ-sumpâ

‎

‎patuloy pa rin ang pagpapanagot

‎sa mga mandarambong at kurakot

‎sa kaban ng bayan, ang mga buktot

‎ay ikulong, di dapat makalusot

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.20.2026

Paglalakad sa red carpet

PAGLALAKAD SA RED CARPET

‎pangkaraniwang araw man iyon
‎ay pambihirang pagkakataon
‎ang maglakad sa red carpet doon
‎sa isang talakayan o forum
‎
‎tila ba ako'y personalidad
‎pagkat sa red carpet ay naglakad
‎bagamat di ko iyon hinangad
‎subalit sa bungad na'y tumambad
‎
‎sa labas lang iyon ng bulwagan
‎pagpasok ay tiyak daraanan
‎kaya sa selpon ay bnidyuhan
‎na red carpet ang nilalakaran
‎
‎forum ng karapatang pantao
‎ang doon nga'y dinadaluhan ko
‎minsan ay matuwa ang lolo mo
‎sa bungad man ay red carpet ito
‎
‎- gregoriovbituinjr.
‎03.20.2026
‎

* kinunan ang bidyo sa pagdalo sa isang maghapong talakayan at palihan hinggil sa karapatang pantao, Marso 19, 2026

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://www.facebook.com/share/r/1CGCgu4Qd5/ 

Ingat: Babala o Bilin?

INGAT: BABALA O BILIN?

‎

‎‎aba'y mali yaong tanong

‎na "Babala sa lilisan"

tatlumpu't walo pahalang

‎sa isang palaisipan

‎

‎para bagang nananakot

‎o may himig pagbabantâ

‎gayon ba ang kahulugan

‎pag sinabihan mong "Ingat"?

‎

‎kung ako ang tagagawâ

‎ng krosword na tulad niyon

‎mas mabuti pang isulat

‎doon: "Bilin sa lilisan"

‎

‎pag sinabi mong "Babala"

‎may mangyayaring masamâ

‎di gaya ng "Bilin", siya'y

‎pinapayuhan mong sadyâ

‎

‎may saya't kurot sa pusò

‎pag sinabihan kang "Ingat"

‎nagsabi'y mabuting tao

‎asam ay kaligtasan mo

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.20.2026

‎

‎* krosword mulâ sa pahayagang Pang-Masa, Marso 12, 2026, p.7 

Panligaw o mali ang pamagat?

PANLIGAW O MALI ANG PAMAGAT?

‎

‎U.S. State Capital ang pamagat

‎ngunit pagkain ang pagpipilian

‎tila nililigaw tayo ng landas

‎na duduluhin pala'y kapalpakan

‎

‎anong kinalaman ng meatloaf, fillet,

‎steak, sauce, at brisket sa kapitolyo

‎ng mga estado doon sa U.S.

‎ito kaya'y pagkain sa Washington?

‎

‎marahil ngunit iba ang himaton

‎o clue, kaylayo kung susundin iyon

‎bakit kaya ganyan ang pagkasulat

‎o baka namali lang ng pamagat

‎

‎gayunpaman, mabuti't nasagutan

‎ang nilalaro kong palaisipan

‎ang pamagat man ay nakalilito

aba'y di naman tayo natuliro

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.19.2026

* mula sa larong Word Shatter sa selpon

Awit sa desaparesido

AWIT SA DESAPARESIDO

‎

‎ang búhay nila'y inumit

‎ng sinumang malulupit

‎hustisya sana'y makamit

‎ng mga winalang pilit

‎

‎- gregoriovbituinjr.

‎03.19.2026

* mapapanood ang munting bidyo sa: 

https://www.facebook.com/share/v/1TvkmtWpgx/